شغل وکالت و راههای ورود به آن – ره جویان عدالت

وکالت ممکن است به طور مطلق و برای تمام امور موکل باشد یا مقید و برای امر یا امور خاصی. بنابراین اعطای وکالت بلاعزل در تمام امور و به طور دائمی با شخصیت و آزادی موکل تعارض دارد و باطل است مگر اینکه چنین وکالتی مقید به زمان شده باشد. وکالتی که بر طبق این ماده، راهن در ضمن عقد رهن به مرتهن میدهد تا شخص اخیر بتواند به هنگام وصول نشدن طلب خود با فروش عین مرهونه حق خویش را استیفا کند در صحت آن اتفاقنظر وجود دارد و در این مورد، فقها پذیرفتهاند که طرفین عقد رهن میتوانند شرط کنند که وکالت مزبور پس از فوت مرتهن با ورثه او باشد. پس طبق این ماده، عقد وکالت پس از انجام موضوع آن توسط موکل منفسخ میشود. وکالت ایجاباً و قبولاً به هر لفظ یا فعلی که دلالت بر آن کند واقع میشود. در یک دسته بندی وکالت محضری به دو دسته ساده و بلاعزل تقسیم میشود که در وکالت ساده موکل میتواند هر وقت که بخواهد وکیل را عزل کند اما آنچه این روزها بیشتر استفاده میشود، و در زمینه خرید و فروش ملک و ماشین و غیره نوشته میشود، عمدتا وکالت بلاعزل است که موکل دیگر نمیتواند وکیل خود را عزل کند و از این لحاظ دردسرهایی هم دارد.

بنابراین در وکالت بلاعزل صرفا موکل حق عزل وکیل را در مدت محدود یا نامحدود از خود ساقط نموده یا حق استعفای وکیل از وی سلب میگردد اما به محض فوت یا جنون هریک از وکیل یا موکل، عقد منحل می گردد. مثلاً انسان زنده نمیتواند نماز واجبش را به دیگری واگذار کند تا او بخواند بنابراین بین معنای لغوی و اصطلاحی وکالت، عموم و خصوص من وجه است. بنابراین جهت انعقاد عقد وکالت بلاعزل نیاز به ایجاب موکل و قبول وکیل است. پس از انقلاب اسلامی، بسیاری از وکلا تصفیه و پاکسازی شدند و با وضع قانون کیفیت اخذ پروانه در سال 1376 هم از جهت ورود به حرفۀ وکالت و هم از منظر تأیید صلاحیت نامزدهای هیئت مدیره نظارتهایی بر کانون اعمال شد. در پاره ای از مقررات منند ماده 10قانون خدمت وظیفه عمومی مصوب 1363و ماده 74شهرداری مصوب 1334تکالیفی برای دفاتر اسناد رسمی پیش بینی شده است در این گونه موارد از شخص متقاضی اسناد و مدارکی مطالبه می شود که در صورت عدم توانائی ارائه اقدام مقتضی معمول نمی گردد .

مصونیت قضایی ندارد لکن به موجب تبصره ۳ ذیل ماده واحده انتخاب وکیل توسط اصحاب دعوا مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام، وکیل دادگستری در موضع دفاع از احترام و تامینات شاغلین شغل قضا برخوردار است. ک شیخ محمد حسن نجفی جواهر الکلام , ج 27 , ص 356و 357؛ سید محمد جواهد حسینی عاملی , مفتاح الکرامه , ج 7 , ص 527و 614با وجود این ماده 36قانون وکالت مصوب 1315مقرر می دارد : ( در صورتی که وکیل بخواهد از وکالت استعفا نماید باید قبلاً بطوری به موکل و محکمه اطلاع دهد که موکل بتواند وکیل دیگری در موقع برای خود معین و به محکمه معرفی کند ) . در این گفتار در دو قسمت مستقل به این نظرات میپردازیم. مقررات دیگری نیز تصویب شد که هریک به نوعی بر نهاد مستقل وکالت دادگستری تأثیرگذار بود. علاوه بر این ( هرگاه متعلق وکالت از بین برود یا موکل عملی را که مورد وکالت است خود انجام دهد یا بطور کلی عملی که منافی با وکالت وکیل باشد بجا آورد مثل اینکه مالی را که برای فروش آن وکالت داده بود خود بفروشد وکالت منفسخ می شود ( ماده 683ق .

ماده 683 قانون مدنی در این خصوص بیان می دارد که هر گاه متعلق وکالت از بین برود یا موکل عملی را که مورد وکالت است خود انجام دهد یا به طور کلی عملی که منافی با وکالت وکیل باشد به جا آورده مثل اینکه مالی را که برای فروش آن وکالت داده بود خود بفروشد وکالت منفسخ می شود. وکالت نامه خرید و فروش خودرو، موتور سیکلت، کامیون و … منظور از وکالت مطلق این است که شخصی را برای تمامی امور وکیل کنند و این انواع وکالت شامل امور اداری و مالی موکل میشود، مثل فروش یا خرید یا پرداخت هزینه خانواده. درخصوص وکالت هایی که محتوای آن به نوعی تضمین حق وکیل و یا فروش مال یا انتقال حقوق است اختیار موکل برای انجام موضوع وکالت از بین میرود هر چند به این موضوع تصریحی نشده باشد. وکالت دادگستری در ایران قبل از انقلاب مشروطیت فقط تابع احکام فقهی بود و وکلا خود را به این معنا آزاد میدانستند. 11- وکالت در ورود شخص ثالث و دفاع در قبال آن. نکته ی قابل توجه در خصوص وکالت بلا عزل این است که انجام مورد وکالت در وکالت بلاعزل توسط خود موکل منع قانونی ندارد و موکل می تواند همان کاری را که به دیگری وکالت داده خودش آن را انجام دهد و در این صورت عقد وکالت منفسخ می شود.